عمران و معماری

صورت وضعیت چیست؟

نوشته شده توسط تیم رایلرن

در این پست به تعریف صورت وضعیت و انواع آن خواهیم پرداخت

صورت‌ وضعیت به معنای صورت کارکرد ماهانه یک پیمانکار است که کارکرد خود را در قالب جداول مخصوص، تسلیم دستگاه مشاور می­کند. اما اگر به زبان ساده بخواهیم آن را بیان کنیم این‌گونه است که فرض کنید شما پیمانکار یک پروژه دولتی یا خصوصی هستید و در پایان هرماه یک سری کارها و عملیات عمرانی از قبیل، قالب­ بندی، آرماتوربندی، بتن­ ریزی، گودبرداری، حمل مصالح و… انجام می­ دهید که هرکدام از این عملیات یک سری هزینه­ های مستقیم و غیرمستقیم برای شما به جای می­ گذارد.

هزینه مستقیم مثل دستمزد کارگر و کارمند، خرید وسایل مورد نیاز مانند روان‌کننده برای بتن و لباس ­کار کارگر و… و مصالح مورد نیاز عملیات اجرایی از جمله شن، ماسه و سیمان و… هزینه ­های غیرمستقیم مثل سوخت ماشین ­آلات، حمل مصالح، بیمه و… این هزینه ­ها هرماه توسط گروه مترور شما باید بر اساس فهرست‌بها و فاکتورهای خرید لیست شوند و به گروه مشاور تحویل داده شود تا گروه مشاور با بررسی و اصلاحیات لازمه و درنهایت تائید، آن ­را به کارفرما جهت پرداخت، تحویل دهد.

انواع صورت وضعیت

صورت وضعیت ها بر اساس زمان تحویل و مطالبه به سه دسته کلی تقسیم می شوند که در ادامه به بررسی آنها به صورت جداگانه خواهیم پرداخت

-صورت‌وضعیت موقت

-صورت‌وضعیت ماقبل قطعی

-صورت‌وضعیت قطعی

صورت وضعیت موقت

این صورت‌ وضعیت به‌ طور موقت تحویل کارفرما داده می ­شود و مطالبه پیمانکار نیز موقتی است نه نهایی. فرض کنید شما پیمانکار یک پروژه بزرگ هستید که مدت پیمان آن 2 سال است و در متن قرارداد آمده است که صورت‌ وضعیت به‌ صورت ماهانه از طرف پیمانکار ارائه و از کارفرما تسویه می ­شود. بنابراین شما باید تا پایان پروژه (با فرض اینکه تأخیر طولانی‌ مدت در روند کار ایجاد نشود)، 24 صورت‌ وضعیت تهیه و تحویل کارفرما دهید که به هریک از این صورت‌ وضعیت‌ها، صورت‌وضعیت موقت گفته می­ شود.

بسته به بنیه مالی پیمانکار و توافق بین پیمانکار و کارفرما، دوره تحویل صورت‌ وضعیت موقت می­ تواند متفاوت باشد. اما نکته ­ای که اینجا یک پیمانکار باتجربه به آن توجه می ­کند این است که بهتر است به جای یک صورت‌ وضعیت چندماهه و پرآیتم که مبلغ آن زیاد است، از صورت‌وضعیت ماهانه با مبالغ کمتر بهره ببرد.

اگر شما یک صورت‌وضعیت موقت 4 ماهه را جلوی مهندس مشاور بگذارید به دلیل مبلغ بالای آن، مشاور سعی می­ کند تاجایی ­که می­ تواند (با توجه به وظیفه و اختیاری که دارد) مبلغ مورد درخواست پیمانکار را کاهش دهد. بنابراین توصیه می ­شود صورت‌ وضعیت موقت در آخر هرماه شمسی تهیه و تحویل دستگاه مشاور داده شود (همان‌طور که در اکثر پروژه ­های موجود در ایران این‌گونه است) تا سود بیشتری از پروژه نصیب شما شود.

صورت‌ وضعیت موقت، پس‌ از آنکه به امضای پیمانکار و مهندس مشاور رسید، جهت دریافت مبلغ علی ­الحساب به کارفرما تحویل داده می­ شود. کارفرما پس از بررسی و  اعمال کسورات قانونی، باقی‌مانده را به‌ صورت چک، حداکثر 10 روز پس از دریافت صورت‌ وضعیت، به پیمانکار تحویل می ­دهد. منظور از علی ­الحساب که پیش­تر گفته شد این است که اگر اشتباهی در اندازه­ گیری و محاسبات و مواردی این­چنینی دریکی از صورت­ وضعیت ­های موقت پیش آید، در صورت ­وضعیت‌های آتی یا صورت‌وضعیت قطعی اصلاح و رفع می ­شود.

کسورات قانونی یادشده معمولاً شامل موارد زیر است:

1-ده درصد بابت حسن انجام کار

2-علی­ الحساب بیمه، مالیات، عوارض شهرداری و …

3-اقساط پیش­ پرداخت

4-جمع وجوهی که بابت صورت­ وضعیت­ های موقت قبلی پرداخت‌شده است.

5-اقساط بهاء مصالح و لوازم تجهیزات تحویلی، از طرف کارفرما به پیمانکار

6-کسر متفرقه دیگر که بر اساس مفاد شرایط عمومی پیمان، بر عهده پیمانکار است.

بنابراین آنچه از این موضوع نتیجه می ­شود این است که اگر شما به ­عنوان یک مترور در شرکت پیمانکاری مشغول فعالیت هستید یا می­ خواهید وارد این حیطه شوید، مهم‌ترین و اصلی‌ترین وظیفه شما تهیه صورت‌وضعیت موقت است که معمولاً هرماه باید آن را انجام دهید. در کنار این مسئولیت باید با مواردی ازجمله همین کسورات قانونی، نحوه آنالیز بها و قیمت جدید نیز آشنا باشید.

  صورت‌وضعیت ماقبل قطعی

این صورت‌ وضعیت آخرین صورت‌ وضعیت موقت ارائه‌ شده توسط پیمانکار است. اگر بخواهیم بر اساس شرایط عمومی پیمان به این قضیه بپردازیم باید گفت که در تبصره 1 ماده 34 شرایط عمومی پیمان آمده است که حداکثر تا یک ماه پس از تحویل موقت، آخرین صورت‌ وضعیت موقت طبق ماده 37 شرایط عمومی پیمان، بدون لحاظ کردن مصالح پای‌کار (مصالحی که پیمانکار برای اجرای عملیات مورد نظر خود قبل از اجرای کار در کارگاه و در پای کار خود انبار می­کند)  توسط پیمانکار تنظیم و تسلیم کارفرما می­ شود. در واقع این صورت‌وضعیت که در ماده 34 شرایط عمومی پیمان از آن گفته‌ شده است همان صورت‌ وضعیت ماقبل قطعی است.

طبق تبصره یاد شده چنانچه پیمانکار بدهکار نباشد یا جمع بدهی او از نصف کسور تضمین حسن انجام کار کمتر باشد، ضمانت ­نامه انجام تعهدات بی­ درنگ آزاد خواهد شد در واقع حسن صورت‌وضعیت ماقبل قطعی برای پیمانکار همین آزاد شدن ضمانت­ نامه ی اوست.

اما اگر می­ خواهید بدانید مبلغ این ضمانت ­نامه چقدر است ماده 34 به این سؤال جواب داده است که بد نیست این مورد را به‌عنوان یک مترور بدانید.

در زمان امضای پیمان، برای تضمین انجام تعهدات، پیمانکار باید ضمانت­ نامه ­ای معادل 5 درصد مبلغ اولیه پیمان، صادر شده از طرف بانک و مورد قبول کارفرما و طبق نمونه ­ای که ضمیمه اسناد مناقصه بوده است، تسلیم کارفرما کند که این ضمانت‌نامه باید تا یک ماه پس از تحویل موقت موضوع پیمان، معتبر باشد.

اگر می­ خواهید یک مترور حرفه­ ای باشید سعی کنید به ماده­ های شرایط عمومی پیمان اشراف داشته باشد.

صورت ­وضعیت قطعی

پس از تحویل موقت پروژه توسط پیمانکار به کارفرما، طبق ماده 40 شرایط عمومی پیمان، پیمانکار موظف است تا یک ماه پس از تحویل موقت، صورت کارکردهای قطعی خود را تسلیم مشاور کند. این صورت‌ وضعیت باید بدون منظور شدن مصالح تجهیزات پای‌کار و شامل کلیه مستندات، صورت‌ جلسات، ریز متره‌ های نهایی، کروکی ­ها، نقشه­ های ازبیلت، دستورکارها باشد. پس از تحویل آن از طرف پیمانکار به مهندس مشاور، مشاور با بررسی آن نهایتاً تا 3 ماه وقت دارد که جهت تصویب به کارفرما تحویل دهد. کارفرما نیز ظرف مدت دو ماه از تاریخ وصول، به آن رسیدگی می­کند و نظر نهایی خود را ضمن ارسال یک نسخه از آن به پیمانکار، اعلام می­ نماید.

درباره نویسنده

تیم رایلرن

نظر بدهید